Powstańczy zryw koło Buska-Zdroju – dramatyczna bitwa pod Grochowiskami.

Bitwa pod Grochowiskami koło Buska-Zdroju – Powstanie Styczniowe

Czy wiedzieliście, że zaledwie kilka kilometrów od Buska-Zdroju rozegrała się jedna z najbardziej dramatycznych bitew Powstania Styczniowego? 18 marca 1863 roku, w moczarach i lasach Grochowisk, doszło do starcia, które do dziś wzbudza emocje – i trudno się dziwić, bo było tam wszystko: odwaga, panika, krzyki, strzały i… kosa, która wygrała z karabinem.

Bitwa pod Grochowiskami (18 marca 1863 r.) była jednym z najkrwawszych i najbardziej dramatycznych starć powstania styczniowego. Oddziały Mariana Langiewicza, choć zmęczone wcześniejszymi walkami, stawiły czoła znacznie silniejszym siłom rosyjskim dowodzonym przez gen. Ksawerego Czengierego. Co roku, mieszkańcy i goście Buska-Zdroju biorą udział w obchodach upamiętniających Bitwę pod Grochowiskami.

Po starciu pod Chrobrzem powstańcy wycofali się do lasów pod Grochowiskami. Tam zostali otoczeni. Rosjanie rozpoczęli atak – wybuchła panika, zwłaszcza wśród kawalerii i słabo uzbrojonych kosynierów. Na polską kolumnę spadł grad kul, konie tratowały ludzi, a wielu powstańców modliło się głośno, leżąc w błocie. W tym chaosie wyróżniali się duchowny z krzyżem i rewolwerem oraz odważna Henryka Pustowójtówna, próbująca dodać otuchy żołnierzom.

Przełom nastąpił, gdy do walki ruszyli żuawi śmierci płk. Rochebruna oraz batalion kosynierów płk. Dąbrowskiego. Walczyli z niespotykaną zaciekłością – kosy rozbijały rosyjskie szeregi, a przeciwnik uciekał w popłochu. Powstańcy zdobyli działa, jednak brak wsparcia i koni uniemożliwił ich utrzymanie. Ostatecznie Rosjanie, zaskoczeni oporem, wycofali się z pola walki.

Pomimo taktycznego zwycięstwa, powstańcy byli wyczerpani. Sam Langiewicz ruszył do Galicji, gdzie chciał uporządkować sprawy powstania, ale zapowiadał powrót. Podczas przekraczania granicy został rozpoznany i aresztowany. Większość oddziału się rozproszyła, część trafiła w ręce Rosjan, tylko nieliczni – m.in. oddział Czachowskiego – kontynuowali walkę.

Bitwa pod Grochowiskami pokazała zarówno bohaterstwo, jak i tragiczne skutki braku dowództwa i organizacji. Pozostaje symbolem odwagi i dramatyzmu powstania styczniowego na ziemiach kieleckich.

przygotowano na podstawie: https://powstanie1863-64.pl/artykul/bitwa-pod-grochowiskami-18-marca-1863/

Zapraszamy do śledzenia naszego portalu! Znajdziecie tutaj bieżące wiadomości z Buska-Zdroju i okolic oraz wydarzenia organizowane w Busku-Zdroju. Chcesz poznać najciekawsze miejsca w okolicy? Zapraszamy do odwiedzenia naszego przewodnika, w którym dowiecie się co robić w Busku-Zdroju. Jesteś w Busku-Zdroju na weekend? Zobacz nasz przewodnik po nadchodzących wydarzeniach w weekend w Busku-Zdroju i okolicach.